DZIAŁ SZKOLENIA I DORADZTWA
INSTYTUTU PROBLEMÓW JĄDROWYCH im. ANDRZEJA SOŁTANA
05-400 Otwock - Świerk
tel. (022) 718 0612 lub 718 0571, fax. 779 3481,

Dział Szkolenia i Doradztwa spełnia przede wszystkim zadania edukacyjne związane z propagowaniem wiedzy o fizyce jądrowej, w tym szczególnie o promieniotwórczości naturalnej i sztucznej, o zastosowaniach fizyki jądrowej w przemyśle i medycynie, o wpływie promieniowania jonizującego na organizmy żywe i o problemach związanych z odpadami promieniotwórczymi i postępowaniu z nimi.

Głównym adresatem działań edukacyjnych jest młodzież szkolna stopnia ponad podstawowego, licznie odwiedzająca ośrodek Świerk (około 5000 młodych ludzi rocznie).

Wszystkim zainteresowanym proponujemy: kursy dla nauczycieli oraz szkolenia z zakresu elementów ochrony radiologicznej dla zainteresowanych grup zawodowych, stykających się w swojej pracy z promieniowaniem jonizującym, a także dla działaczy samorządowych, którzy z racji wykonywanych funkcji powinni zapoznać się z problemami promieniowania jonizującego. wycieczki edukacyjne do ośrodka badawczego Świerk (pobierz ulotkę informacyjną w pliku PDF) zajęcia w Laboratorium Fizyki Atomowej i Jądrowej (pobierz ulotkę informacyjną w pliku PDF) samouczek i quiz z dziedziny fizyki jądrowej i atomowej ilustrowany polsko-angielski słowniczek wybranych terminów z zakresu fizyki i techniki jądrowej wraz z objaśnieniami.	Model projektowanej w latach 80 lecz nie wybudowanej elektrowni jądrowej Żarnowiec
W unikatowym laboratorium fizyki atomowej i jądrowej dla szkół ponad podstawowych uczniowie mogą sami wykonywać proste eksperymenty, dzieki którym moga poznać podstawowe własności zarówno promieniowania X (widmo promieniowania z lampy rentgenowskiej, pochłanianie w różnych materiałach, rozpraszanie Comptona, dyfrakcja itp.), jak i promieniowania jądrowego a, b i g. Uczniowie mogą np. zmierzyć stosunek e/m dla elektronu, prześledzić zjawisko luminescencji, zmierzyć przy pomocy spektrometrów widmo promieniowania g z różnych źródeł, obserwować wzbudzenia atomów przy pomocy promieniowania g, itd. Niewielka sala wykładowa jest wyposażona w rozmaite pomoce dydaktyczne, aparaturę filmową, interesujace zestawy eksperymentalne służące do demonstracji zjawisk z fizyki atomowej i jądrowej. Przy pokazie zjawisk w małych przedmiotach (np. czastek a w miniaturowej kamerze Wilsona), odpowiedni obraz można przekazać za pośrednictwem kamery video na ekran telewizora.
Obok sali wykładowej znajduje się stała wystawa „Odpady promieniotwórcze: problemy, rozwiązania”. Aby wystawę można było zwiedzać bez pomocy przewodnika, część plansz zawiera opis podstawowych pojęć dotyczących istoty promieniowania jonizującego i ochrony radiologicznej. Niemniej jednak, personel Działu chętnie oprowadza po wystawie, przedstawiając i dyskutując ze zwiedzającymi zagadnienia związane z postępowaniem z odpadami promieniotwórczymi.	Stała wystawa "Odpady promieniotwórcze: problemy, rozwiązania".

Najważniejsze własne opracowania tematów związanych z promieniotwórczością (wersje HTML i PDF):

• Energia jądrowa i jej wykorzystanie (21 rozdziałów w plikach PDF)
• O biologicznych skutkach promieniowania jonizującego (pobierz plik PDF)
• Elementy fizyki promieniowania jonizującego (pobierz plik PDF)
• Wybrane zagadnienia z radiobiologii człowieka (pobierz plik PDF)
• Hormeza - zjawisko powszechne i powszechnie nieznane (pobierz plik PDF)
• W 20-tą rocznicę awarii Czarnobylskiej elektrowni jądrowej (pobierz plik PDF)

Część z tych zagadnień, jak również wprowadzenie do zagadnień tajemniczego Wszechświata i innych, jest przedstawione w formie zbioru lekcji pt. Czym zajmuje się fizyka i technika jądrowa? adresowanych głównie do uczniów szkół ponadpodstawowych.

Działalność naukowa Działu, prowadzona we współpracy międzynarodowej i krajowej (głównie z Instytutem Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu w Białymstoku) dotyczy badań własności mikroskopowych fazy skondensowanej metodami spektrometrii komptonowskiej i mössbauerowskiej oraz dyfraktometrii rentgenowskiej i neutronowej.

Wycieczki edukacyjne

Wycieczka edukacyjna pozwala na zapoznanie się z istotą jednego z najpowszechniejszych zjawisk, jakim jest promieniotwórczość. W nietypowej, bo niedostępnej dla ogółu szkół formie, omawiamy istotę promieniotwórczości, przedstawiamy jej własności i zastosowania. Oprócz wykładów ilustrowanych pokazami, proponujemy zwiedzanie cyklotronu C-30, pracowni półprzewodnikowych detektorów promieniowania jonizującego, bądź pracowni ochrony środowiska. Wizyta w Ośrodku Atomistyki w Świerku może być zachętą do dalszego pogłębiania wiedzy z zakresu fizyki i techniki jądrowej, bez której trudno zrozumieć pochodzenie i naturę Wszechświata. Szczególną atrakcją ośrodka w Świerku jest możliwość zapoznania się z techniką reaktorową, w tym zwiedzenie jedynego w Polsce reaktora MARIA w sąsiednim Instytucie Energii Atomowej (IEA).

Wykłady z pokazami odbywają się w salach stałej wystawy ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE, PROBLEMY, ROZWIĄZANIA, do zwiedzenia której gorąco zachęcamy. W dobie "ekologicznego" patrzenia na otaczające nas środowisko i podejmowania akcji w rodzaju "Sprzątanie Świata", odpady promieniotwórcze budzą w społeczeństwie emocje często niewspółmierne do realnego stopnia zagrożenia, w szczególności jeśli się je porówna z problemami uciążliwych dla otoczenia odpadów innego pochodzenia (jak "niezniszczalne" opakowania plastikowe czy odpady z przemysłu chemicznego). W naszym kraju ok. 90% unieszkodliwianych odpadów promieniotwórczych związane jest z ochroną zdrowia, gdyż metody izotopowe w medycynie stanowią ważną dziedzinę zarówno w diagnostyce, jak i w terapii. Akceptując te metody jako ratujące zdrowie, a często życie, musimy pogodzić się z powstawaniem odpadów promieniotwórczych i zadbać o to, aby ich istnienie nie powodowało zagrożenia dla naszego zdrowia i dla czystości środowiska naturalnego człowieka. Nasza wystawa przybliża problem powstawania, przetwarzania, i składowania odpadów promieniotwórczych oraz pokazuje, w jaki sposób jest on rozwiązywany w Polsce i na świecie. Można się też z niej nauczyć, jak wnikliwie powinno się opracowywać metody postępowania z różnorakimi odpadami, które stanowią nieodłączny, niestety, element naszej cywilizacji. Do odwiedzania wystawy szczególnie zachęcamy te szkoły (lub poszczególne klasy), dla których troska o otaczające nas środowisko jest istotną częścią realizowanego programu nauczani i wychowania.

Pragniemy również przybliżyć młodzieży jeden z największych problemów XXI wieku: SKĄD CZERPAĆ ENERGIĘ NIEZBĘDNĄ DLA PODTRZYMANIA I DALSZEGO ROZWOJU NASZEJ CYWILIZACJI? W tym celu zapraszamy do obejrzenia modelu elektrowni jądrowej, która miała być zbudowana w Żarnowcu. Zaniechanie jej budowy w latach 80-ych było wynikiem narastającego społecznego sprzeciwu zarówno wobec jakiejkolwiek instalacji jądrowej jak i wobec faktu, że była to inwestycja oparta o reaktor produkcji radzieckiej. Plansze edukacyjne prezentowane w hali, gdzie umieszczono model elektrowni ilustrują obecną sytuację energetyczną Polski i świata, zachęcają do zastanowienia się nad zaletami i wadami obecnych i planowanych metod pozyskiwania energii.

Istotną pomocą w zapamiętaniu i utrwaleniu informacji oraz pogłębianiu wiedzy są różnorakie materiały informacyjno-szkoleniowe, które oferujemy naszym gościom: plakaty, broszury, spis literatury pomocniczej, odsyłacze do internetu oraz podstawowy zestaw zeszytów, przygotowanych specjalnie przez nasz Dział, a dotyczący m.in. własności promieniowania jonizującego, zastosowania materiałów promieniotwórczych, zasad ochrony radiologicznej i metod postępowania z odpadami promieniotwórczymi. Część tych materiałów szkoły dostają bezpłatnie.

Tematy

Informacje organizacyjne

1. wiek uczestników
2. liczba osób
3. możliwość wejścia w danym dniu do budynku reaktora MARIA
4. poziom edukacyjny uczestników

Poza piątkami możliwe są wycieczki do Świerka BEZ WIZYTY W REAKTORZE w grupach liczących do 25 osób, także uczniów młodszych klas gimnazjalnych. Proponujemy wtedy program trwający 2 lub 3 godziny lekcyjne.

Reaktor MARIA

• Do reaktora mogą wejść osoby w wieku powyżej 15 lat
• Zwiedzanie reaktora przez jedną grupę (wraz z wykładem) trwa około 90 minut
• W środy i czwartki w godzinach 10-13 do reaktora mogą wejść 2 grupy po 20 osób
• w piątki w godz. 8:30-11:30 do reaktora mogą wejść 2 grupy po 30 osób w ramach programu autorskiego, obejmującego dodatkowe wykłady z pokazami
• W piątki w godz. 11:30-14:30 do reaktora mogą wejść 2 grupy po 30 osób w ramach programu autorskiego, obejmującego dodatkowe wykłady z pokazami

Goście wchodzą do reaktora przy pomocy imiennych, indywidualnych kart magnetycznych. Do ich sporządzenia niezbędna jest lista uczestników zawierająca:

• nazwę, adres , stempel i numer NIP szkoły / uczelni / instytucji
• dane o opiekunach grupy: imię, nazwisko, adres stałego zamieszkania, cechy dowodu osobistego
• dla uczestników pełnoletnich: imię, nazwisko, adres stałego zamieszkania, cechy dowodu osobistego
• dla niepełnoletnich: imię, nazwisko, adres stałego zamieszkania, numer legitymacji szkolnej
• wymagane są 3 egzemplarze listy uczestników ( pobierz wzór listy; listę można dostarczyć wcześniej, lecz najwygodniej przywieźć ją ze sobą)
• uzyskanie pozwolenie na wstęp do reaktora dla cudzoziemców wymaga innego trybu - dane osobowe musimy znać 2 tygodnie wcześniej.

Ceny

Cena "wycieczki edukacyjnej" wynosi 100 zł od grupy za 1 godzinę lekcyjną. W reaktorze płaci się dodatkowo 5 zł od osoby.

Cena autorskiego programu piątkowego wynosi 300 zł od grupy. Jeśli w programie wycieczki znajduje się zwiedzanie reaktora, w reaktorze płaci się dodatkowo 5 zł od osoby.

Zgłoszenia

Zgłoszenia na zwiedzanie reaktora w piątki jak również zgłoszenia na wycieczki "bez reaktora" rejestruje i informacji udziela p. Urszula Kalińska (Dział Szkolenia i Doradztwa IPJ) w godz. 8:30-15:30 tel.(0-22) 718 0612, faks (0-22) 779 3481,

Informacja o transporcie

Dla zapewnienia maksymalnych korzyści dydaktycznych radzimy wcześniej skonsultować z nami zakres programu pobytu w Świerku.